Taksim Kâbe’ye benzetilir mi?

Prof. Dr.


ismail.gulec@medeniyet.edu.tr

www.ismailgulec.net



20 Ekim 1970’te esnaf bir baba ile ev hanımı bir annenin son çocuğu olarak Kadıköy’de (İstanbul) doğdum. İlk, orta ve lise öğrenimini Kadıköy’de tamamladım. 1989-1990 ders yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi-Belge Yönetimi bölümüne kaydoldum. Üç yıl boyunca Fars Dili ve Edebiyatı bölümünde Prof. Dr. Naci Tokmak ve Prof. Dr. Mehmet Kanar’ın derslerini takip ettim. Tarih bölümünden Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu, Prof. Dr. Mehmet İpşirli ile Prof. Dr. Abdülkerim Özaydın’ın derslerini aldım. 1992-1993 ders yılında aynı bölümden ‘iyi’ derece ile mezun oldum.

Tarih mi, edebiyat mı diye bir tereddüt geçirdikten sonra edebiyatta karar kıldım ve 1994–1995 ders yılında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalının Yüksek Lisans programına kaydoldum. Ankara’ya gidip askerliğimi tecil ettirmeye üşendiğim için kaydımı dondurup askere gittim. 239. Tertip ile askere gittim ve kısa dönem olarak askerliğimi Balıkesir ve Çankırı’da tamamladım. Yüksek Lisans derslerine ise 1995-1996 ders yılında devam ederek Prof. Dr. Atillâ Şentürk’ün danışmanlığında hazırladığım “Bahrü’l-Maarif’e Göre Edebî Kavramlar” adlı tezimi 1997 Haziranında savunup “M. A.” derecesini aldım.

1997–1998 ders yılında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalının Doktora programına kaydımı yaptırdım. Prof. Dr. M. A. Yekta Saraç’ın danışmanlığında hazırladığım “İsmail Hakkı Bursevî’nin ‘Rûhü’l-Mesnevî’sinin İncelenmesi” isimli doktora tezimi tamamlayarak PhD unvanını aldım.

İstanbul Üniversitesi akademik personeli için düzenlenen formasyon kursunu 2003 Mayıs döneminde başarıyla tamamlayarak sertifika almaya hak kazandım.

2009-2010 Eğitim-Öğretim yılında Harvard Universitesi The Center for Middle Eastern Studies’te (CMES) misafir öğretim üyesi olarak bulundum.

2013’te kazandığım üç aylık bursla Leiden Üniversitesi (Hollanda) araştırmacı olarak bulundum ve profesörlük takdim tezimi bu sürede tamamladım.

Ocak 2009’da doçent, Şubat 2014’te de profesör oldum.

ABD başkanlığı, Bölüm başkanlığı, FYK, ÜYK ve Sanato üyelikleri yanı sıra Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü (2010-2015), Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi kurucu rektörlüğü (2015-2017) görevlerinde bulundum.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Vekil Dekanlığı, Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü görevlerini yürütüyorum.

Yurt içi ve yurt dışında arkadaşlarımla birlikte birçok sempozyum düzenledik ve düzenlemeye devam ediyoruz. Muhtelif kuruluşlarla ortak projeler gerçekleştirdik.

En çok sevdiğim şey yazmak ve gezmek, özellikle farklı kültürleri ve insanları tanımak. Çocukluğumdan beri roman okurum ve sinemaya giderim. Keyfim ve vaktim olursa yemek yapmaktan zevk alırım.

Klasik Türk Edebiyatı uzmanlık alanım. Tasavvuf Edebiyatı ise ilgi alanım.

Evli ve iki çocuk babasıyım.6 Haziran 1996 – 5 Ekim 2005 tarihleri arasında İ.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsünde araştırma görevlisi olarak; 2005-2015 arasında Sakarya Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe Eğitimi Bölümünde öğretim üyesi olarak çalıştım.23 Haziran 2015’tarihinden beri İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak çalışıyorum.

 

Taksim Kâbe’ye benzetilir mi?

Birkaç gün önce gazetelerde bir siyasi liderin 1 Mayıs kutlamaları için verdiği demeçte yaptığı bir benzetme siyasiler arasında tartışma konusu olmuştu. Tartışmaya konu olan sözleri şöyle:

Müslümanlar Kabe’ye giderler hacı olmak için, Museviler Kudüs’e giderler. Dini inançların merkezleri mabetleri vardır. Onun dışında hiçbir yerde onu yapamazsanız. Dini bir inanç açısından söylemiyorum ama işçi açısından da Taksim olmazsa olmaz bir yerdir. Burada anma yapılamazsa o yıl Türkiye’de 1 Mayıs kutlanmamış sayılır. 1 Mayıs şehitleri anılmamış sayılır.

Solcu bir haber sitesinden alıntıladığım bu sözler üzerine tartışma başladı, anlaşılan bir müddet daha devam edecek.

Kabe-Taksim benzetme meselesine geçmeden önce benzetmenin ne olduğunu kısaca hatırlatmak isterim. Teşbih de dediğimiz benzetme aralarında bir veya birden fazla nitelikte benzerlik bulunan iki şeyin birini diğerine benzetmek şeklinde tarif edilir. Bir benzetmede dört unsur bulunur. Bunlar, benzeyen, benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatıdır.

Yukarıda verilen demece baktığımızda Kabe’nin doğrudan Taksim’e benzetilip benzetilmediğini anlamak için bu dört unsuru arayalım.

Benzeyen: Taksim

Benzetilen: Kâbe, Kudüs gibi dini merkezler.

Benzetme yönü: Kutsallık, bayramı kutlamak için senede bir kez gitmek zorunda kalınan mekan, verilen değer, bir ritüeli yerine getirmek için yapılan eylem. Senede bir defa olması da benzetilen yönler arasında sayılır.

Benzetme edatı: Lafzen zikredilmemiş. Kıyastan anlaşılıyor.

Bu açıdan baktığımızda Taksim ile Kâbe arasında kutsallık, senede bir defa olması, değer verenlerin gözünde tek olması yönleriyle bir benzetme olduğu söylenebilir. Benzetme var diyenler haklı.

Bu demeçte aynı zamanda bir akıl yürütme de var. O da şu:

Kabe ve Kudüs inananlar için çok değerlidir.

Bu verilen ilk hüküm, kabul edilen ilk önerme. İkinci öncülümüz de şu:

Taksim işçiler için çok değerlidir.

Bu durumda sonuç cümlesi de şöyle olur.

Taksim değer bakımından Kabe ve Kudüs’tür.

Acaba bu kıyas doğru mu? Mantıkçılar bu tür kıyasları doğru olarak kabul etmezler. Birkaç nedeni var. İlki işçiler ve inananların aynı türden eylem sahibi olmamalarıdır. Biri emekleriyle çalışır, somuttur. Diğeri ise inanç ile ilgili olup soyuttur.

İkinci durum inananlar ile işçiler arasında bir kaplam-içlem durumu söz konusu değildir. Dolayısıyla çıkarılan hüküm yine yanlıştır. Buna mantıkçılar dağıtılmamış orta terim yanlışı adını veriyorlar. Dolayısıyla yapılan kıyastan üretilen bilgi de yanlıştır.

Belli ki demeç sahibi Taksim’in işçiler için ne anlama geldiğini güçlü bir şekilde ifade etmek için bu sözleri söylemiş. Ancak bunu söylerken inançlar yerine Rus işçiler için Kremlin Meydanı, Çinli işçiler için Tianenmen Meydanı ne ise bizim için de Taksim meydanı odur, deseydi sanırım böyle bir tartışma olmazdı.

Konuşmayı belagat açısından incelediğimizde ise sözün duruma uygun bir şekilde ve açıklıkta ifade edilmediğini, örnek seçiminde isabetli olunmadığı, kısacası beliğ olmadığını söyleyebiliriz.

Benzetmeye verilen tepkilere gelince; eğer demeç veren zatın görüşlerini paylaşıyor olsaydım, solcu olsaydım, söylemlerine dini değerleri kattığı için, sol için daha değerli bir mekan bulamayıp Kâbe gibi manevî alana dair bir değeri teşbih unsuru olarak kullandığı için kızardım. Sıradan bir okur olarak baktığımda Taksim’in işçiler için çok önemli olduğunu söylemeye çalıştığını düşünürdüm ve benzetme şık olmamış der, geçerdim. İnançlı bir kimse olarak baktığımda ise Kâbe gibi, Kudüs gibi kutsal mekanların günlük siyasete alet edilmesinden ve ne şekilde olursa olsun Taksim’e benzetilmesinden rahatsız olurdum, oldum da. Nereden bakarsak bakalım sonuç aynı kapıya çıkıyor: Benzetme sorunlu.

Bu ülkede, halkın büyük bir kısmının milli ve manevi değerlere çok önem verdiğini ve bu değerlerin herhangi bir şekilde kısır siyasi tartışmalarda yer alıyor olmasından rahatsız olduğunu ve olacağını siyaset yapmayı düşünen herkes aklının bir kenarına not etmeli.

Biz de bir benzetme ile bitirelim. Sinek pis değildir ama mide bulandırır. Zihinleri bulandırmayalım.

ETİKETLER: